KALP KAPAK HASTALIKLARI

                                                            

Kalp, vücutta mevcut olan ortalama 5 litre kanı tüm vücuda gönderen bir pompa sistemidir. Yapısı kas dokusundan oluşmuştur. Kalbin içinde dört adet odacık bulunmaktadır (karıncıklar ve kulakcıklar). Kan, bu dört odacığın içinde sürekli ve aynı yönde hareket halindedir. Bu dört odacığın birbiri ile bağlantısını 2 adet kalp kapağı sağlamaktadır. Vücuda ve akciğerlere kanın gönderildiği damarlar ile kalbin odacıkları arasında  ise 2 adet kalp kapağı daha bulunmaktadır. Kalp kapakları kanın doğru yönde akmasını sağlayan oluşumlardır. Sadece bir yönde açılırlar. Kapandıktan sonra, kanın, ters yönde geri kaçmasını engellerler. 4 adet kalp kapakcığından;       

   Aort kapak: Kalbten tüm vücuda kanın çıktığı sol karıncık ile bu kanın vücuda gönderildiği damar arasındaki kapağa aort kapak denilmektedir. Vücudun en büyük damarı olan aort damarı ile kalp arasındaki oluşumdur. 

Mitral kapak: Kalbin sol tarafındaki karıncık ve kulakcığı birbirine bağlayan kapağa mitral kapak denir.  

Triküspit kapak: Kalbin sağ tarafındaki karıncık ve kulakcığı birbirine bağlayan kapağa triküspit kapak denilmektedir. 

 Pulmoner kapak: Kalpten akciğere kanın gönderildiği sağ karıncık ile akciğer atardamarı arasında ise pulmoner kapak bulunmaktadır.

 

 

Kalp kapak hastalıklarının kısaca nedenlerini sıralayacak olursak.

 

-romatizmal ateş (ülkemizde kalp kapak hastalıklarının en sık nedeni  budur)

-genetik kalp kapak hastalıkları

-ileri yaşa bağlı kapak yapısının bozulması  

-kapak enfeksiyonlarına bağlı oluşabilir.

        

Kalp kapaklarının yapısının bozulması nedeniyle, yapı ve işlevleri bozulur. Kalp kapak hastalıklarında darlık, yetmezlik veya her iki formun bir arada görüldüğü karma kapak hastalığı ile karşılaşılabilmektedir. Kapak alanında bir darlık sonucu kanın geçişi zorlaşır, yetmezlikte ise geri kaçan kan kalbin yükünü arttırır. Her iki durumda da kalp adalesi zorlanır ve kalbin odacıkları genişleyerek kalp büyümesine neden olur. Kalbin normal fonksiyonları bozularak, kalp yetmezliği meydana gelir. Bu kapaklar içinde en çok mitral ve aort kapaklar hastalanır.

Kapak hastalıklarında şikayet

  Özellikle ilk zamanlar egzersiz sırasında ortaya çıkan çabuk yorulma ve nefes darlığıdır. Gece uyandıran nefes darlığı, çarpıntı atakları, özellikle aort kapak darlığında bayılma ve göğüs ağrısı vb. şikayetler görülebilmektedir. Hastalığın ileri safhalarında bu şikayetler artabilir. Bu tür şikayetleri olan kişilerin bir doktor muayanesi ile kontrolden geçmeleri uygun olacaktır.

 

Tanı

 Kalp kapakçıklarındaki darlık ve/veya yetmezlikler hekimin, hastanın kalbini dinlediği steteskop ile tespit edilebilir. Bu tür kalp kapak rahatsızlıkları muayenede 'üfürüm' dediğimiz dinleme bulgusuna neden olmaktadır. Doktorunuz kalp seslerini dinleyerek bir kalp kapak hastalığı olup olmadığını anlayabilir. Kesin tanı ekokardiografi ve anjiografi denilen ileri tetkikler ile konulur. Ekokardiografi, göğüs bölgesine konulan bir alet ile kalbin ultrasonografik görüntülerini alan bir cihazdır. Genç hastalarda çoğunlukla ekokardiografi yeterli olabilmektedir. Anjiografi ise kalp damarlarının içerisine verilen özel bir sıvı ile kalp damarlarının yapısının incelenmesidir. İleri yaşdaki hastalarda kalp kapak hastalığı ile birlikte kalp damarlarında bir hastalıkda olup olmadığını değerlendirmek açısından koroner veya kalp-damar anjiografisi ile  beraber yapılmaktadır.

 

                                     

                                MİTRAL KAPAK HASTALIĞI

 

Mitral Darlık:

Nedeni

Mitral kapağın darlık  nedeni  hemen her zaman akut romatizmal ateştir. Akut romatizmal ateşin  en sık nedeni ise üst solunum yolu enfeksiyonları, cilt, idrar yolu, diş enfeksiyonları  gibi durumlardır. Enfeksiyona neden olan bu mikroplar kalp kapağında bozulmalara neden olmaktadırlar. Doğumsal mitral darlığı çok nadirdir. Nadir olarak da iyi huylu tümörler mitral kapağın üzerinde yer alarak kapak alanını daraltırlar ve mitral darlığa neden olabilirler.

 

Mitral Darlıkta Tedavi

1- Tıbbi tedavi

2- Balon valvuloplasti ile mitral kapağın genişletilmesi

Bu tedavi yöntemi için : Sol karıncıkta kan pıhtısı olmamalı, geçirilmiş tromboemboli öyküsü olmamalı, kapaklar ileri derecede kalın, hareketi azalmış ve kalsifik olmamalı, ileri derecede korda kalınlaşması ve kısalması olmamalı, papiller kas hipertrofisi ve yapışıklığı bulunmamalı, darlıkla birlikte önemli mitral yetmezliği olmamalıdır.

3- Cerrahi tedavi:

 - Operasyon ile kapağın genişletilmesi

 - Mitral kapak  çıkartılıp yerine metal kapak yerleştirilmesi. Ayrıca sığır perikardı veya insan dokusundan elde edilen biyolojik kapak yerleştirilmesi. Kapak değişimi yapılacaksa genç bir hastada metal kapak öncelikli tercihtir.  Metal kapağın dışardan duyulan metalik sesi ve  ömür boyu kan sulandırıcı bir ilaç kullanma gerekliliğidir. Yaşlı hastalarda öncelikli olarak biyolojik kapak tercih edilmektedir. Fakat biyolojik k metal kapağa görew kısa ömürlüdür.

 

Mitral Yetmezliği:

Nedeni

 Mitral kapağın yetmezlik nedeni ise, mitral darlıkta olduğu gibi akut romatizmal ateş olabilir. Bunun yanında yapısal olarak mitral kapağın elastikiyetinde ki bozulmalarda mitral yetmezliğe neden olabilmektedir. Kalp damarlarında bir tıkanıklığa bağlı olarak kapağı tutan kaslarda beslenme kusuru olabilir. Bu durumda  mitral kapakta yetmezliğe neden olabilmektedir.

 

Mitral Yetmezlikte Tedavi:     .

1- Tıbbi tedavi

2- Cerrahi tedavi:

- Kapağın cerrahi onarımı (Mitral Ring, Kapalı Mitral Kommissürotomi, Korda transferi, Ring annuloplasti vb.)

3- Mitral kapak  çıkartılıp yerine metal kapak yerleştirilmesi. Ayrıca sığır perikardı veya insan dokusundan elde edilen biyolojik kapak yerleştirilmesi

Mitral yetmezliğin ülkemizde en sık nedeni Akut romatizmal ateşdir.  Mitral kapak yetmezliğinin bir nedenide kalp damarlarında bir tıkanıklığa bağlı olarak kapağı tutan kaslarda beslenme kusuru olabilir. 40 yaşın üzerinde mitral yetmezliği olan hastalarda, kalp damarlarında bir darlık olup olmadığını araştırmak amacıyla kalp damarlarının görüntülendiği koroner anjiografi tetkikide  yapılmalıdır.

      

                              

                             AORT KAPAK HASTALIĞI

Aort Darlığı:

Nedeni

  - Romatizmal: Genellikle mitral kapak tutulumu ile birliktedir. Aort darlığının en sık nedenidir. 
              
- Genetik (Biküspid aort kapağı): Normal aort kapağında 3 adet yaprakçık bulunur. Ama Biküspit aortaya sahip insanların aort kapağında 2 adet yaprakçık vardır. Genetik bir hata olan bu durum, aort kapakta bir darlığa neden oluyorsa veya aort damarına müdahale edilmesi gereken durumlarda bu kapağında değiştirilmesi gerekmektedir.
      
       - İleri yaşa bağlı olarak kapağın kireçlenmesi: 70 yaşından sonra en sık görülen nedendir.


           Tedavi

Şiddetli AD bulunan ve başka açılardan cerrahi girişime aday tüm semptomatik hastalarda erken kapak değişimi yapılmalıdır. Ortalama basınç farkı >40 mmHg olduğu sürece cerrahi girişim için bir alt EF limiti hemen hemen yoktur. Diğer yandan düşük akımlı ve düşük  basınçfarklı AD olan hastalarda (ciddi EF azalması ve ortalama basınç farkı <40 mmHg olan bireyler) tedavi daha tartışmalıdır. Şiddetli AD olan asemptomatik hastaların tedavisi tartışmalıdır. Asemptomatik hastalarda cerrahi uygulama kararı, yarar ve risklerin dikkatle tartılmasını gerektirir. Asemptomatik evrede erken elektif cerrahi yalnızca seçilmiş ve operasyon riski düşük hastalarda tavsiye edilebilir. Bu durumlar şöyle sıralanabilir:

            • Başka bir nedene bağlı olmayan, sol ventrikül işlevi azalması saptanan nadir asemptomatik hastalar

            • Belirgin kapak kalsifikasyonuna ek olarak doruk aort hızında yılda ≥0.3 m/s düzeyinde hızlı artış olması gibi ekokardiyografik kötü sonlanım göstergelerinin bulunduğu hastalar

             • Egzersiz testi sonuçları anormalse, özellikle semptom gelişimi gösteriyorsa, bu durum fiziksel açıdan aktif hastalarda güçlü bir cerrahi girişim endikasyonudur.

           • Bununla birlikte, diğer yandan fiziksel aktivitesi az olan hastalarda, özellikle ileri yaştaki bireylerde, egzersiz dispnesinin yorumlanması güç olabilir ve karar alınmasını zorlaştırabilir. Egzersiz testi için kati bir yaş sınırı uygulaması yoktur ve halen ileri düzeyde aktif olan 70 yaş üzerindeki hastalarada tavsiye edilmektedir.             

 

Balon valvüloplasti endikasyonları

Bu işlemin, cerrahi girişim riski yüksek ve hemodinamik açıdan stabil olmayan hastalarda cerrahi girişime kadar bir köprü oluşturmak üzere veya şiddetli semptomatik AD bulunan ve acil majör kalp dışı cerrahi girişim gerektiren hastalarda uygulanması düşünülebilir. Eşlik eden şiddetli hastalık nedeniyle cerrahi girişimin kontrendike olduğu belirli hastalarda bazen belli bir süre şikayetlerin giderilmesi için balon valvüloplasti uygulanması düşünülebilir.

 

 

Aort Yetmezliği:

           Nedeni

           Aort yetmezliği, kapağın yapısının bozulmasından veya aort kökünün genişlemesinden kaynaklanabilir.

A.      Ani gelişen  Aort yetmezliği

Kalp kapağını tutan endokardit

Aort diseksiyonu (aort damar yırtılması)

Künt göğüs travmasına bağlı aort diseksiyonu

 

B.  Uzun dönemde yavaş gelişen Aort yetmezliği

     Romatizmal ateş

     Aort kapak kireçlenmesi

     Hipertansiyon

     Genetik olarak bağ dokusu hastalıkları

 

 

 

 

 

Tedavi

 

Semptomatik akut AY’de acil cerrahi girişim yapılmalıdır. Kronik AY’de cerrahinin amacı,  semptomların azaltılması, postoperatif kalp yetersizliğinin ve kalp ölümünün önlenmesi ve aort anevrizması bulunan hastalarda aort ile ilgili komplikasyonlardan kaçınılmasıdır.

Semptomların başlaması bir cerrahi girişim endikasyonudur. Olası diğer nedenler dikkatli bir şekilde dışlandıktan sonra, sol ventrikül işlev bozukluğu veya belirgin sol ventrikül dilatasyonu olan semptomatik hastalarda cerrahi girişim yapılmalıdır.  Şiddetli AY ve istirahatte sol ventrikül işlev bozukluğu [istirahatte EF ≤%50 ve/veya sol ventrikül diyastol sonu çapı >70 mm ve/veya sistol sonu çapı >50 mm (veya >25 mm/m2 VYA)] bulunan asemptomatik hastalarda da cerrahi girişim yapılmalıdır. Çünkü erken semptom gelişme olasılığı yüksek, operasyon sırasında mortalite düşük ve operasyon sonrası sonuçlar mükemmeldir.  Aort kökü dilatasyonunun ≥55 mm olması, AY’nin derecesi dikkate alınmaksızın bir cerrahi girişim endikasyonudur. Marfan sendromu ve biküspid aort kapağı vakalarında, özellikle seri ölçümlerde aort çapının hızla artması (yılda 5 mm) veya

aile öyküsünde aort diseksiyonu bulunması durumunda, daha düşük derecelerdeki kök dilatasyonları bile (sırasıyla ≥45 mm ve ≥50 mm) cerrahi girişim yapılmalıdır.

 

        

 

                              TRİKÜSPİD KAPAK HASTALIĞI

             Triküspid  Darlığı

        

            Nedeni

            Romatizmal ateş

Sağ kulakcık tümörleri

Genetik

          

            Tedavi

A.Tıbbi tedavi.

            Kalp yetersizliği varlığında diüretikler yararlıdır; ancak etkinlikleri

            sınırlıdır. Endokardit profilaksisi yapılmalıdır.

B.Cerrahi tedavi:

Kapağın değiştirilmesi          

Triküspid darlığı, genellikle diğer kapak anormallikleri ile birlikte  olduğundan, uygulanacak tedavi de buna göre yapılır.

         

            Triküspit Yetmezliği

            Nedeni

A. Fonksiyonel (Kalpten Akciğere giden damarda basınç artışı, ileri dönemde triküspit kapakta yetmezliğe neden olabilir.)

            B. Organik triküspid yetmezliği
                      - Romatizmal kalp hastalığı
                      - Genetik

                      -
Endokardit

                      - Sağ kulakcık tümörleri
                      - Travma

           Tedavi

          A.Tıbbi tedavi.


          - Birlikte bulunan diğer kapak hastalıklarının tıbbi tedavisi
          - Diüretik tedavisi
          - Endokardit tedavisi

         B.Cerrahi tedavi:


 

                            PULMONER  KAPAK HASTALIĞI

 

             Kalp kapak hastalıklarında  pulmoner kapak tutulumu nadirdir. Genellikle pulmoner stenoz vakaları doğumsal orijinlidir. Pulmoner kapak darlığı ileri derecede olsa bile çocuklarda ve genç erişkinlerde semptomlar farklı seyreder. Uzun süreli tedavi edilmeyen ciddi darlıklarda neticede sağ kalp yetmezliği ve triküspit yetmezliği ortaya çıkar. Tedavide kapağın genişletilmesi cerrahi olarak yapılmaktadır.

          - Kapak değiştirilmesi (çok ender durumda)
          - Annuloplasti (kapak onarımı)